Afta- jest to schorzenie jamy ustnej objawiające się owalnym owrzodzeniem umiejscowionym zwykle na podniebieniu, policzkach (wewnątrz jamy ustnej) oraz na języku. Afty powstają najczęściej na wskutek urazów mechanicznych a także przy niedoborze żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego.

Afta (łac. aphtosis) – otwarte owrzodzenie zlokalizowane na błonie śluzowej jamy ustnej, warg lub języka z wytworzeniem miejscowego stanu zapalnego. Może im towarzyszyć powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Często afty występują z nawrotami (nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej). Jeśli pojawiają się częściej niż raz w roku, należy rozważać dodatkowe badania, celem stwierdzenia czy nie towarzyszy im inne schorzenie[1].

Spis treści [ukryj]
1 Obraz kliniczny
2 Przyczyny
3 Zapobieganie i leczenie
4 Bibliografia
5 Przypisy
 

 Obraz kliniczny  [edytuj]
Owrzodzenie ma charakter płytkiej nadżerki pokrytej białym nalotem i otoczonej rumieniowatym, zapalnym obrzeżem, są bolesne. Afty mogą być różnej wielkości - od 1mm do 2cm średnicy, ale najczęściej nie przekraczają 5 mm średnicy. Mogą występować pojedynczo lub w grupach zazwyczaj na błonie śluzowej podniebienia miękkiego, policzkowej części warg i bocznych powierzchniach języka. Pojawiają się najczęściej w wieku od 10 do 40 lat. Owrzodzenia goją się samoistnie w ciągu kilku dni (tygodni) lecz możliwe są nawroty. Afty pojawiające się częściej niż raz w roku mogą sugerować nawracające aftowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (stomatitis aphtosa).

 Przyczyny  [edytuj]
Wykazano wyraźny związek pojawiania się aft z czynnikami takimi jak:

wkładanie brudnych palców do ust,
niektóre składniki (często sztuczne) dodawane do żywności (por. konserwant),
stres,
gorączka,
urazy mechaniczne, np. podczas zabiegów stomatologicznych, podrażnienie szczoteczką do zębów podczas szczotkowania,
przypadkowe (lub celowe – autoagresja) przygryzienie,
alergia,
zmiany hormonalne,
podrażnienia wywoływane pastą do zębów (a właściwie dodecylosiarczanem sodu – jej składnikiem),
jeśli nie stwierdzono niedoborów odpornościowych i zakażeń przede wszystkim wirusami z rodziny Herpesviridae może być rozważana nieprawidłowa reakcja immunologiczna (por. autoagresja komórek),
niedobór witaminy B12,
niedobór żelaza,
niedobór kwasu foliowego,
niektóre leki zwalczające anginę,
zapalenia jelit,
zakażenie wirusem HIV.
Afty mogą również pojawiać się wskutek zażywania silnych antybiotyków. W tym wypadku najlepszą formą zapobiegania i leczenia aft jest przyjmowanie leków osłonowych na bazie bakterii kwasu mlekowego.

Dużą rolę w zachorowaniach na aftozę nawrotową odgrywają czynniki genetyczne oraz predyspozycje rodzinne. Około 30% osób chorujących na aftozę nawrotową ma w swojej najbliższej rodzinie osobę z tą samą dolegliwością. W przypadku występowania tej choroby u obojga rodziców, wystąpienie aft u ich dzieci wiąże się z 90% ryzykiem.

 Zapobieganie i leczenie  [edytuj]
unikać potraw oraz czynników ryzyka wywołujących nadżerki,
unikać niedoborów witamin (szczególnie B12), żelaza, kwasu foliowego.
W przypadku wystąpienia schorzenia zaleca się płukanie jamy ustnej naparem z szałwi lub zastosowanie środków farmaceutycznych w postaci żelu zawierających kwas hialuronowy.